خانه علمی پیشگیری از سرطان در دوران یائسگی

پیشگیری از سرطان در دوران یائسگی

689
0

دکتر فاطمه قائم‌مقامی / جراح و متخصص زنان، فوق تخصص سرطان‎های زنان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

خطر سرطان با افزایش سن در بیشتر سرطان‌ها افزایش می‎یابد و از این جهت در دوران یائسگی این مسئله باید مورد توجه بیشتری واقع شود. در دوران یـائسـگی ممکن است در ارتـباط بـا خـشـکی واژن و نـازک شـدن مـخـاط تـناسـلی و رحم، لکه بینی‎هایی ایجاد شود که نیاز به بررسی جهت رد مشکلات ناشی از سرطان رحم و گردن رحم یا تخمدان دارد. به‎طوری‎که ۲۰ درصد خونریزی‎های بعد از یائسگی می‎تواند دلیل بر بیماری‎های بدخیم باشد. به همین جهت باید گردن رحم مورد بررسی واقع شود. تست پاپ اسمیر که توصیه می‎شود از ۲۱ سالگی سه سال یک‌بار در نوع معمول و ۵ سال یک‌بار در نوع غوطه‎ور در مایع تا سن ۷۰-۶۵ سالگی باید انجام گیرد. در صورت غیرطبیعی بودن پاپ اسمیر یا غیرطبیعی بودن ظاهر گردن رحم در معاینه نیاز به کولپوسکوپی است که در این روش گردن رحم با یک میکروسکوپ سه بعدی با درشت‌نمائی ۱۶-۶ برابر مورد بررسی واقع می‎شود.

علاوه بر این در تمام خونریزی‎های غیرطبیعی در دوران بعد از یائسگی باید سونوگرافی واژینال جهت بررسی ضخامت رحم و اندازه تخمدان‎ها، انجام شود و نهایتاً نمونه‌برداری، رحمی به صورت کـورتاژ انجام گیرد. اولین علامت سرطان رحمی در خانم‎های یائسه خونریزی‎های واژینال است و از این نظر با این علامت خانم‎های یائسه باید مورد بررسی دقیق‎تر واقع شوند. سرطان تخمدان نیز عمدتاً در سنین بالای ۵۰ سال شایع‎تر است.

 علائم سرطان تخمدان متأسفانه دیررس است و گاهی در موارد پیشرفته با بزرگی شکم و آسیت (آب داخل شکم) و علائم گوارشی تظاهر می‎کند. چون در معـاینـات لـگنی بزرگی تخمدان اولین و شاه کلید تشخیص است به این جهت تمام خانم‎های یائسه باید هر ۶ ماه یک‎بار تحت معاینات لگنی واقع شوند. متأسفانه خیلی از خانم‎های یائسه به دلیل اتمام دوران باروری به معاینات پریودیک لگنی توجه نمی‎کنند و به این دلیل ممکن است سرطان تخمدان در مراحل پیشرفته تشخیص داده شود. معاینات هر ۶ ماه یکـ‎‎بار خـصـوصاً در خانم‎هایی که سابقه دو فـامیـل درجـه یک مبتلا به سرطان پستـان، تـخمـدان، رحم و روده دارند تـوصیـه می‎شود. انـدازه‎گیری مـارکـر شـیمیایـی ۱۲۵CA و سـونـوگـرافـی واژیـنـال بـه تشخیص زودتر کـمک بیـشتری می‎کند. حـتی در بـعضی از خـانم‎ها با سابقه فامیلی در دوران یائسگی برداشتن پیشگیرانه تخمدان توصیه می‎شود.

مسئله دیگر توجه به پستان‎ها است به‎طوری که شایع‎ترین سرطان وابسته به جنس در زنان سرطان پستان است که از سن ۵۰ سال به بالا افزایش می‎یابد. خانم‌ها به‎طور کلی از سن ۳۰ سالگی خصوصاً بعد از ۵۰ سالگی هر ماه باید سینه‎ها را خودشان مورد معاینه قرار دهند و جهت معاینات پزشکی شش ماه یک‌بار برای معاینه به پزشک مراجعه کنند.

معمولاً دست خود شخص توده‎های بالای دو سانتی‌متر را تشخیص می‎دهد. پزشک ضایعات حدود یک سانتی‌متری را تشخیص می‎دهد به همین دلیل آن را وسیله‎ای برای تشخیص زود هنگام این سرطان می‎دانند. توده‎ای که توسط دست بیمار در سینه لمس می‎شود بالای دو سانتی‌متر است و نشان‌دهنده مرحله ۲ سرطان سینه است در حالی که بقای فرد به این امر بستگی دارد که بتوانند توده را قبل از رسیدن به مرحله ۲ یعنی قبل از دو سانتی شدن تشخیص دهند و درمان کنند. ماموگرافی می‎تواند ضایعات در حدود mm۵ را تشخیص دهد به این جهت توصیه می‎شود ماموگرافی از سن ۴۰ تـا ۵۰ سالگی دو سال یک‌بار و از ۵۰ سال به بعد سالی یک‌بار انجام شود. قدرت تشخیص ماموگرافی و حساسیت آن بالای ۹۰ درصد است ولی ۱۰ تا ۱۵ درصد امکان دارد نتیجه منفی کاذب باشد درصورتی‌که در این موارد توده در سینه وجود داشته باشد حتماً بایـد حـتی در صورت مـنفی بودن ماموگرافی این توده خارج شود.

شیوه‎ای که برای تشخیص دقیق‌تر به کمک ماموگرافی می‎آید سونوگرافی است، اما جایگزین آن نمی‎تواند باشد. گاهی برای تشخیص بهتر و زمانی که پاسخ ماموگرافی مشکوک است MRI هم برای فرد توصیه می‎شود، اما به دلیل گران بودن این روش کمتر توصیه می‎شود. در خانم‎هایی که سابقه خانوادگی سرطان سینه‎، تخمدان و رحم روده در دو فامیل درجه یک دارند، صلاح است که ماموگرافی اولیه در سنین زودتر یعنی ۳۰ تا ۳۵ سالگی شروع شود.

سرطان‎های دیگر که بعد از سن ۵۰ سالگی باید مورد بررسی پیشگیرانه واقع شود سرطان ریه است که رادیوگرافی ریه باید سالیانه انجام شود. همچنین سرطان روده بزرگ یا کولون است که باید با آزمایش مدفوع از نظر خون منفی سالیانه یا کولونوسکوپی پریود یک مورد غربالگری واقع شود.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here